Inleiding

AZOS staat voor "Aangepast Zorgmodel Slechthorenden". De hoofddoelstelling van het project is: “Het implementeren van een doelmatig en toegankelijk zorgmodel voor volwassen slechthorenden met ten minste het behoud van de huidige kwaliteit, door het verschuiven van consumenten/patiëntenstromen, waardoor de huisarts, de KNO-arts en de Audiologische Centra ontlast dan wel ondersteund worden”. Nadere informatie over dit grote project is te vinden op www.azos.org.

Vraagstelling

De doelstelling van het project is als volgt uitgewerkt:

·          Zorg Doelstellingen

o         Ontwikkelen en implementeren van een nieuw zorgmodel (inclusief o.a. triage, aanpassing en begeleiding)

o         Bevorderen van de deskundigheid van de audicien

·          Service/maatschappelijke doelstellingen

o         De audicien krijgt eerstelijns bevoegdheden en -taken

o         De toegangstijd tot de audicien, audiologisch centrum en KNO-arts overschrijdt niet het wenselijk niveau voor de slechthorende consument/patiënt

o         De informatieoverdracht tussen eerste en tweede lijn is protocolair vastgelegd (o.a. vastleggen van richtlijnen voor diagnostiek/triage, behandeling, verwijzing en (schriftelijke) communicatie)

o         De duur van de proefperioden voor hoortoestelaanpassingen wordt niet langer dan noodzakelijk

o         Het aantal bezoeken aan de audicien en voorschrijver blijft binnen de gestelde norm

·          Doelmatigheidsdoelstellingen

o         Inzicht verkrijgen in de effecten van het veranderde zorgmodel t.a.v. de oude situatie (o.a. cliëntgerichtheid, acceptatie en gebruik richtlijnen, deskundigheid audicien en kwaliteit van zorg)

o         De slechthorende consument/patiënt wordt in één keer binnen het passende zorgtraject geplaatst

o         De inzet van professionals gebeurt naar passend expertiseniveau

o         De relevante financiële indicatoren blijven binnen de gestelde normen.

o         Er is een heldere domeinafbakening van de audiciens, huisartsen, KNO-artsen en audiologische centra

·          Strategische doelstellingen

o         De audicien levert een kwalitatief hoge hoortoestelaanpassing die overeen-komstig is met vastgelegde objectieve en subjectieve normen

o         Onethisch gedrag ten gevolge van belangenverstrengeling bij de audicien wordt voorkomen

o         De zorg is cliëntgericht: de slechthorende heeft een stem in de revalidatieprocedure

o         De nieuwe richtlijnen worden door alle betrokkenen geaccepteerd, gebruikt en geapprecieerd

Uitvoering

Het onderzoek wordt in opdracht van CVZ door PACT uitgevoerd op de Audiologische Centra van AMC (W.A. Dreschler), azM (L.C.J. Anteunis) en EMC (J. Verschuure). In de regio van elk van deze centra werken drie tot vier audiciens mee aan het onderzoek. Het project wordt ondersteund vanuit de afdeling Huisartsengeneeskunde UM (F.G. van der Horst) en de afdeling KEMTA – azM (M.A. Joore). Het onderzoek is begin 2003 officieel gestart en zal in de zomer van 2005 worden afgerond.

Opzet van het onderzoek

Het design is een niet-experimenteel ontwikkelingsgericht evaluatieonderzoek. Hiervoor is gekozen omdat de ontwikkeling en uitvoering van het nieuwe zorgmodel als implementatie (verbeterproject) en interventie wordt gezien. Het project heeft derhalve het karakter van kwaliteitsbevordering in termen van verbetercycli. De essentie hiervan is gelegen in het opzetten en organiseren van een proces van continue verbetering van de zorg waarbij als het ware telkens een bepaalde kwaliteitscyclus wordt doorlopen Het verbeterproject start met een beschrijving van de huidige situatie, de nulmeting. Hierna wordt het inmiddels ontwikkeld implementatieplan uitgevoerd, waarbij continue monitoring plaatsvindt. Effectieve implementatie van het nieuwe zorgmodel vereist een systematische aanpak waarin de volgende stappen zijn te onderscheiden:

• Formulering van een concrete goed onderbouwde richtlijn met kwaliteitscriteria;
• Analyse van de doelgroep en de setting om knelpunten en belemmerende en bevorderende factoren te identificeren;
• Ontwikkeling en selectie van strategieën om de veranderingen in te voeren;
• Ontwikkeling en uitvoering van een implementatieplan;
• Cyclische evaluatie en eventuele bijstelling door herhaalde monitoring op indicatoren.
• Borging van het nieuwe zorgmodel.

Resultaten

In 2003 is met alle betrokken partijen overeenstemming bereikt over de procedures die bij de uitvoering van het onderzoek worden gebruikt en is de nulmeting uitgevoerd. Ook zijn de competenties geformuleerd waarover de audicien moet beschikken om een eerstelijns triage te kunnen uitvoeren en om zonder verdere bemoeienis van een voorschrijver een revalidatie met hoortoestellen te kunnen uitvoeren. Aan de nog ontbrekende competenties is d.m.v. een aanvullende scholing van de deelnemende audiciens gewerkt.

In september 2004 werd de eerste verbetercyclus afgesloten. Uit de analyse van de resultaten blijkt dat er nog op verschillende onderdelen verfijningen en verbeteringen noodzakelijk zijn om het nieuwe zorgmodel met succes te kunnen invoeren. De afgesproken wijzigingen in de manier van werken zijn inmiddels geïmplementeerd en zullen vanaf januari 2005 worden getoetst in de tweede verbetercyclus.

Conclusies

Het is nog te vroeg om te spreken van conclusies, maar het onderzoek heeft geleid tot een gedetailleerd inzicht in de huidige wijze van werken en in de voorwaarden die noodzakelijk zijn voor een succesvolle invoering van een nieuw zorgmodel. Aan het CvZ is in december 2004 een eerste tussenrapportage gestuurd. Het eindrapport zal in augustus 2005 verschijnen.