Inleiding

Vaak wordt in artikelen en reclame over digitale hoortoestellen aangegeven welke nieuwe mogelijkheden de huidige techniek in hoortoestellen mogelijk maakt. Naast de cosmetische aspecten gaat het om belangrijke zaken als:

• het programmeerbare hoortoestel
• het meer-programma hoortoestel
• het automatisch werkende hoortoestel
• het meer-kanaals hoortoestel
• het hoortoestel met ruisonderdrukking
• het richtinggevoelige hoortoestel
• het hoortoestel met fluitonderdrukking
• het digitale hoortoestel

Over het algemeen zijn er verschillende artikelen en folders te vinden die erg positief zijn over alles wat mogelijk is. Maar wij blijven liever voorzichtig in het wekken van verwachtingen, want telkens opnieuw blijkt hoe verschillend de reacties zijn van verschillende hoortoesteldragers: wat voor de één ideaal is, blijkt voor een ander niet beter dan het oude hoortoestel. Daarom mag pas over de echte meerwaarde van een nieuwe ontwikkeling worden gesproken als deze zich in de praktijk heeft bewezen. En dan is de hamvraag natuurlijk: hoe wordt dat bewijs geleverd?

De praktijk bewijst

Telkens weer blijkt dat het eigenlijke bewijs niet komt van een theorie, hoe schoon ook. Of  van de verwachtingen die de deskundigen van een bepaalde ontwikkeling hebben, hoe deskundig zij ook zullen zijn. Neen, zoals de Engelsman zegt: “The proof of the pudding is in the eating”. Met andere woorden: alleen de slechthorende zelf kan uitmaken of het werkt of niet. Maar dan is het wel belangrijk dat die praktijk ervaringen op een degelijke manier worden gebundeld en dat de resultaten door onafhankelijke onderzoekers worden bewerkt.

Naarmate de hoortoestellen complexer worden groeit de behoefte aan praktijk onderzoek. En juist voor dat praktijk onderzoek blijkt Nederland een unieke positie te hebben, doordat de klinische audiologie hier op een hoog peil staat en er veel kennis is over de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van hoortoestellen.  

Onderzoek in veldstudies

In de afgelopen jaren zijn er in Nederland al verschillende zogenaamde veldstudies uitgevoerd, waarbij een fabrikant vaak aan één van de universitaire Audiologische Centra vraagt om een bepaald hoortoestel in de praktijk te testen. Bij het uitvoeren van dergelijk onderzoek  worden afspraken gemaakt over de onafhankelijkheid van de onderzoeker. De gehele onderzoeksopzet wordt ter goedkeuring voorgelegd aan de Medisch Ethische Commissie van het academisch ziekenhuis. De Medische Ethische Commissie toetst de ethische aspecten, zoals de vrijheid om halverwege te stoppen met het onderzoek en de privacy aspecten en gaat na of er geen risico’s aan verbonden zijn voor de hoortoesteldragers die deelnemen aan zo’n veldstudie.

De rol van de Audiologische Centra

Maar binnen de Audiologische Centra hebben wij ons gerealiseerd dat wij eigenlijk meer kunnen en willen dan er op het ogenblik gebeurt:

• Wij kunnen meer, omdat de Nederlandse Audiologische Centra, verenigd in de FENAC, een landelijk netwerk vormen met enerzijds een hoog kennisniveau en anderzijds een hechte samenwerking. Dat laatste is van groot belang om de verschillende testen en procedures goed op elkaar af te stemmen. De Nederlandse structuur is wat dat betreft uniek in de wereld.
• Wij willen meer, omdat de ontwikkelingen momenteel zo hard gaan, dat veel zaken nader onderzocht moeten worden. De Audiologische Centra zien het als hun plicht om ook hieraan hun bijdrage te geven.

Stichting PACT

De Audiologische Centra hebben hun krachten gebundeld door Stichting PACT op te richten. Dit is een afkorting voor ‘Platform for Audiological Clinical Testing’. Uit de engelse titel blijkt al dat wij onderzoek willen doen dat op internationaal niveau meetelt. In principe kunnen alle hoortoestel fabrikanten dan ook gebruik maken van de diensten van PACT.

• veldstudies met reeds geïntroduceerde hoortoestellen of meer experimentele prototypen.
• onderzoek naar voorschrijfmethoden
• evaluatie-onderzoek met betrekking tot specifieke vragen over de hoortoestel-verstrekking in de deelnemende centra

Het onderzoek zal in de meeste gevallen worden uitgevoerd in opdracht van een fabrikant of importeur, die belang heeft bij het onderzoek of interesse heeft om voor een bepaald onderzoek als sponsor op te treden. Ook kunnen vraagstellingen t.b.v. andere partijen, zoals de Consumentenbond, de NVVS, of de ziektenkostenverzekeraars, worden onderzocht. Tenslotte kan onderzoek vanuit de deelnemende centra worden geïnitieerd.

Nader onderzoek

De hoortoestel-research is momenteel in een stroomversnelling geraakt, o.a. door de programeerbaarheid, de miniaturisering en de digitalisering van het hoortoestel. Nader onderzoek is o.a. belangrijk om te evalueren hoe effectief alle vernieuwingen zijn en in welke richting er gezocht moet en kan worden naar verdere verbeteringen.

De claims in de pers en in advertenties worden in toenemende mate kritisch gevolgd. De industrie is zelf bereid veel te investeren in een (onafhankelijke) wetenschappelijke of uit de praktijk aangetoonde onderbouwing van haar beweringen

Maar ook is het dringend nodig om de aanpas technieken voor ‘high-tech’ hoortoestellen verder te ontwikkelen, zodat de audiologische kennis gelijke tred houdt met de technische innovatie. Alleen op deze manier kunnen de nieuwe mogelijkheden worden uitgebuit.

De rol van de slechthorende zelf

In het algemeen is de slechthorende in Nederland bereid veel te investeren in een goede keuze voor een nieuw hoortoestel: tijd en geduld tijdens de proefperioden en geld bij de aanschaf als de eigen bijdrage hoger blijkt te liggen dan voor de standaard hoortoestellen.

Binnen de universiteiten hebben wij gemerkt dat veel slechthorenden ook bereid zijn om daarnaast deel te nemen aan onderzoeken, zoals hierboven beschreven. Wij hopen en verwachten eigenlijk dat deze bereidheid binnen alle Audiologische Centra zal worden gevonden.

Soms vraagt dit een extra test, een extra bezoek, of het invullen van één of meer vragenlijsten. De zorgvuldige procedures staan er voor garant dat u als deelnemer van zo’n onderzoek niet wordt gebruikt als ‘proefkonijn’.

Wij hopen dan ook dat u deelname wilt overwegen, als u hiervoor wordt benaderd. Want zonder de actieve inbreng van de slechthorende zelf kan dit onderzoek niet worden uitgevoerd. Samen met alle betrokkenen (fabrikanten/importeurs, audiciens, KNO-artsen, audiologen en de slechthorende zelf) moeten wij proberen stappen te zetten naar steeds betere hoortoestellen en steeds betere voorschrijf procedures.